Τι είναι το SST και γιατί είναι σημαντικό;

Αν αφιερώσετε δέκα λεπτά στην κρυονική, θα συναντήσετε σίγουρα το ακρωνύμιο SST. Αξίζει να κατανοήσετε τι σημαίνει, επειδή περιγράφει το στάδιο της διαδικασίας που επηρεάζει περισσότερο από κάθε άλλο την ποιότητα της διατήρησης. Το SST σημαίνει Standby, Stabilization και Transport, με αυτή τη σειρά, και η ομάδα που το εκτελεί κάνει τη διαφορά ανάμεσα σε μια διατήρηση υψηλής ποιότητας και σε μια χαμένη προσπάθεια. Η όλη διαδικασία είναι ένας αγώνας με τον χρόνο και αρχίζει αμέσως μετά τη διαπίστωση του νομικού θανάτου.

Υπάρχει όμως μια δυσάρεστη βιολογική πραγματικότητα που καθιστά το SST αναγκαίο. Τη στιγμή που σταματά η καρδιά, ο εγκέφαλος αποκόπτεται από το οξυγόνο και τα κύτταρά του ξεκινούν να πεθαίνουν. Εφόσον οι μνήμες και η προσωπικότητα συνδέονται με τη δομή του εγκεφάλου, κάθε λεπτό καθυστέρησης μπορεί να προκαλεί μόνιμη απώλεια πληροφοριών που αφορούν το άτομο το οποίο επιχειρείται να διατηρηθεί. Το SST υπάρχει για να κρατήσει αυτή την καθυστέρηση όσο πιο μικρή γίνεται.

Το S σημαίνει Standby

Το Standby είναι η φάση όπου η ομάδα παίρνει θέση πριν χρειαστεί να δράσει. Τα περισσότερα μέλη καταλήγουν σε νοσοκομείο, εξαιτίας μιας γνωστής πάθησης που επιδεινώνεται. Όταν ο θάνατος θεωρείται επικείμενος, η οικογένεια ή οι γιατροί ειδοποιούν την ομάδα, η οποία μεταβαίνει κοντά στον ασθενή με ασθενοφόρο αναμονής, όχημα ταχείας επέμβασης, εμπορική πτήση ή, σε ακραίες περιπτώσεις, ναυλωμένο ιατρικό τζετ, μεταφέροντας τον απαραίτητο φορητό εξοπλισμό. Έπειτα περιμένει. Το Standby μπορεί να διαρκέσει ώρες ή ημέρες. Καμία διαδικασία δεν αρχίζει προτού ιατρός διαπιστώσει τον νομικό θάνατο, καθώς έως τότε δεν επιτρέπεται καμία σχετική παρέμβαση.

Ο ξαφνικός, απροσδόκητος θάνατος είναι η δύσκολη περίπτωση: η ομάδα δεν παίρνει καμία προειδοποίηση και το μεγαλύτερο μέρος του χρονικού περιθωρίου χάνεται πριν προλάβει κανείς να ενεργήσει. Πρόκειται για ουσιαστικό περιορισμό της κρυονικής και για έναν από τους λόγους για τους οποίους, σε ορισμένες περιπτώσεις, η κρυοδιατήρηση δεν μπορεί να γίνει με ικανοποιητικές συνθήκες ή δεν μπορεί να γίνει καθόλου.

Το δεύτερο S σημαίνει Stabilization

Μόλις διαπιστωθεί ο νομικός θάνατος, αρχίζει η σταθεροποίηση. Από εκείνη τη στιγμή, κάθε λεπτό είναι κρίσιμο. Ο ασθενής μεταφέρεται σε λουτρό πάγου και ψύχεται ταχύτατα. Μια μηχανική συσκευή θωρακικών συμπιέσεων υποστηρίζει την κυκλοφορία του αίματος προς τον εγκέφαλο, ενώ παράλληλα χορηγούνται προστατευτικά φάρμακα. Στη συνέχεια αρχίζει η αιμάτωση με κρυοπροστατευτικό διάλυμα, το οποίο περιορίζει τον σχηματισμό πάγου καθώς μειώνεται η θερμοκρασία. Αφού ολοκληρωθεί η χορήγηση του κρυοπροστατευτικού, ο ασθενής ψύχεται με στεγνό πάγο σε περίπου -79°C για τη μεταφορά, θερμοκρασία στην οποία η βιολογική φθορά επιβραδύνεται δραστικά. Η μετάβαση σε υαλώδη κατάσταση, αντί για σχηματισμό πάγου, ακολουθεί αργότερα, κατά τη βραδύτερη ψύξη στις εγκαταστάσεις. Το πιο κρίσιμο χρονικά στάδιο της διαδικασίας έχει τότε ολοκληρωθεί.

Το T σημαίνει Transport

Απομένει ο συντονισμός της μεταφοράς, μια διαδικασία που είναι πιο σύνθετη απ' όσο φαίνεται. Η εγκατάσταση μακροχρόνιας διατήρησης της Tomorrow.bio βρίσκεται κοντά στο Rafz της Ελβετίας. Καθώς τα μέλη μπορεί να καταλήξουν οπουδήποτε στην Ευρώπη, η μεταφορά του ασθενούς πρέπει να πραγματοποιείται σύμφωνα με τις νόμιμες διαδικασίες διασυνοριακής μεταφοράς. Το ασθενοφόρο αναμονής είναι καταχωρισμένο ως όχημα μεταφοράς νεκρών ακριβώς για τον σκοπό αυτόν, ενώ συνεργαζόμενα γραφεία τελετών αναλαμβάνουν τη μεταφορά στις περιοχές όπου δεν μπορεί να φτάσει το ασθενοφόρο. Στην εγκατάσταση, ο ασθενής ψύχεται σταδιακά μέχρι τα -196°C μέσα σε περίπου μία εβδομάδα. Περί τους -130°C, το κρυοπροστατευτικό διάλυμα περνά στην υαλώδη κατάσταση και ο ιστός στερεοποιείται χωρίς να σχηματίζεται πάγος. Ο ασθενής τοποθετείται τότε σε κρυογενικό δοχείο αποθήκευσης, γνωστό ως dewar, όπου μπορεί να παραμείνει χωρίς περαιτέρω βιολογική υποβάθμιση.

Γιατί να μην παρακάμψουμε το SST και να μεταφέρουμε απλώς τη σορό;

Η ερώτηση είναι εύλογη και η απάντηση βρίσκεται στον πυρήνα της διαδικασίας. Η μεταφορά μιας σορού για αποθήκευση, ημέρες μετά τον θάνατο και χωρίς standby ή σταθεροποίηση, θα ήταν πολύ φθηνότερη. Δεν θα απαιτούσε εκπαιδευμένες ομάδες σε διαρκή ετοιμότητα και εξειδικευμένο εξοπλισμό. Όμως έτσι θα αναιρούνταν ο ίδιος ο σκοπός της διαδικασίας, καθώς, με τη σημερινή τεχνολογία, η ποιότητα της διατήρησης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πόσο γρήγορα αρχίζει η παρέμβαση. Η παράλειψη του SST μειώνει το κόστος, αλλά θυσιάζει ακριβώς εκείνο που επιδιώκεται να προστατευθεί.

Η επιλογή αυτή είναι συνειδητή: διατηρούνται ακριβές ομάδες σε διαρκή ετοιμότητα, ώστε να περιορίζεται η απώλεια πληροφοριών που μπορεί να είναι κρίσιμες για τη μελλοντική αποκατάσταση του ατόμου. Στο SST, η κρυονική αποκτά τον χαρακτήρα μιας διαδικασίας επείγουσας ιατρικής, στην οποία ο χρόνος είναι καθοριστικός.

Περαιτέρω ανάγνωση

• Η έννοια του θανάτου στη βιοστάση
• Γιατί η κρυοδιατήρηση γίνεται στους -196°C;
• Σε ποιες περιπτώσεις δεν είναι δυνατή η κρυοδιατήρηση;
• Βασικοί όροι