Η μεταφόρτωση της συνείδησης σε υπολογιστή περιγράφεται συνήθως ως μια διαδικασία τριών σταδίων.
Σάρωση του εγκεφάλου. Δημιουργία και εκτέλεση ενός υπολογιστικού μοντέλου. «Αφύπνιση» μέσα σε λογισμικό.
Πίσω από κάθε στάδιο κρύβεται ένα ερευνητικό πρόγραμμα.
Δεν μπορούμε να σαρώσουμε έναν ζωντανό ανθρώπινο εγκέφαλο σε συναπτική ανάλυση. Δεν γνωρίζουμε ποια είναι η ελάχιστη βιολογική λεπτομέρεια που θα απαιτούσε ένα πιστό μοντέλο. Δεν έχουμε κατασκευάσει προσομοίωση ολόκληρου εγκεφάλου, ούτε ανθρώπου ούτε άλλου σύνθετου ζώου.
Και αν αυτά τα τεχνικά προβλήματα λύνονταν, θα παρέμενε ένα ερώτημα: θα ήσασταν εσείς η ψηφιακή εκδοχή σας;
Η μεταφόρτωση της συνείδησης σε υπολογιστή ίσως αποκτήσει σημασία στο μακρινό μέλλον της βιοστάσεως. Δεν αποτελεί καθιερωμένο δρόμο προς την αναζωογόνηση.
Ένα διάγραμμα καλωδίωσης δεν είναι νους
Οι νευρώνες επικοινωνούν μέσω εκτεταμένων δικτύων συναπτικών συνδέσεων. Το κοννέκτωμα είναι ένας χάρτης αυτών των συνδέσεων.
Η κατασκευή ενός κοννεκτώματος απαιτεί απεικόνιση ιστού σε εξαιρετικά υψηλή ανάλυση, ανακατασκευή κυττάρων μέσα σε τεράστια σύνολα δεδομένων και διόρθωση των σφαλμάτων της αυτοματοποιημένης ιχνηλάτησης.
Η πρόοδος είναι πραγματική.
Το 2024, η κοινοπραξία FlyWire δημοσίευσε ένα πλήρες κοννέκτωμα του εγκεφάλου μιας ενήλικης μύγας του ξιδιού. Περιείχε 139.255 ανακατασκευασμένους νευρώνες και 54,5 εκατομμύρια χημικές συνάψεις μεταξύ τους.
Είναι ένα αξιοσημείωτο επίτευγμα. Οι συγγραφείς υπολόγισαν ότι ο έλεγχος και η διόρθωση της ανακατασκευής απαίτησαν περίπου 33 ανθρωποέτη χειρωνακτικής εργασίας.
Αυτό, ωστόσο, δεν ισοδυναμεί με τη δημιουργία μιας ψηφιακής μύγας.
Το σύνολο δεδομένων MICrONS του 2025 προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, αλλά προς διαφορετική κατεύθυνση. Οι ερευνητές συνδύασαν απεικόνιση ασβεστίου από περίπου 75.000 νευρώνες με ανακατασκευή ηλεκτρονικής μικροσκοπίας που περιείχε πάνω από 200.000 κύτταρα και περίπου μισό δισεκατομμύριο συνάψεις.
Ο όγκος του δείγματος αντιστοιχούσε σε περίπου ένα κυβικό χιλιοστό οπτικού φλοιού από έναν μόνο ποντικό.
Ο ανθρώπινος εγκέφαλος περιέχει δεκάδες δισεκατομμύρια νευρώνες και έναν τεράστιο αριθμό συνάψεων κατανεμημένων σε πολλές εξειδικευμένες περιοχές. Η επέκταση αυτής της προσέγγισης σε ανθρώπινη κλίμακα δεν είναι απλώς ζήτημα περισσότερου αποθηκευτικού χώρου.
Οι άξονες διασχίζουν μεγάλες αποστάσεις. Τα κύτταρα είναι πυκνά στοιβαγμένα και είναι εύκολο να ιχνηλατηθούν εσφαλμένα. Ένα ανθρώπινο σύνολο δεδομένων θα έπρεπε επίσης να διατηρεί και να ανασυνθέτει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που διακρίνουν ένα άτομο από ένα άλλο, και όχι μόνο ένα νευρωνικό κύκλωμα τυπικό για το είδος.
Το MICrONS είναι πολύτιμο γιατί συνδέει την ανατομία με την παρατηρούμενη δραστηριότητα. Ωστόσο, καλύπτει μόνο ένα μέρος του εγκεφάλου και πολλές από τις ανακατασκευασμένες νευρωνικές προεκτάσεις χρειάζονται ακόμη έλεγχο και διόρθωση.
Αυτά τα έργα δείχνουν ότι η λεπτομερής δομή και λειτουργία μπορούν να χαρτογραφηθούν σε αυξανόμενες κλίμακες.
Δείχνουν επίσης πόση έρευνα και τεχνική εργασία απαιτείται για να περάσουμε από έναν χάρτη σε έναν λειτουργικό οργανισμό.
Δεν γνωρίζουμε ποιες λεπτομέρειες είναι απαραίτητες
Το κοννέκτωμα καταγράφει ποιοι νευρώνες συνδέονται μεταξύ τους. Η λειτουργία του εγκεφάλου εξαρτάται όμως και από τις ιδιότητες και τη δυναμική αυτών των συνδέσεων.
Η συναπτική ισχύς έχει σημασία. Το ίδιο και η κατανομή των υποδοχέων, τα ιοντικά κανάλια, οι νευροδιαβιβαστές, η γονιδιακή έκφραση, τα γλοιακά κύτταρα και το μεταβαλλόμενο χημικό περιβάλλον γύρω από τους νευρώνες.
Το σώμα παρέχει ορμόνες, αισθητηριακά ερεθίσματα και εσωτερικά σήματα που επηρεάζουν τη σκέψη και το συναίσθημα.
Μια μελλοντική προσομοίωση θα μπορούσε να αναπαράγει άμεσα ορισμένες από αυτές τις μεταβλητές και να συμπεράνει άλλες από τη διατηρημένη δομή. Ορισμένες ίσως αποδειχθούν άχρηστες.
Προς το παρόν, δεν γνωρίζουμε ποια είναι η ελάχιστη επαρκής περιγραφή για την ανακατασκευή του νου ενός συγκεκριμένου ανθρώπου.
Αυτή η αβεβαιότητα επιβάλλει προσοχή και στις δύο πλευρές της συζήτησης.
Θα ήταν υπερβολική βεβαιότητα να ισχυριστούμε ότι η διατήρηση του κοννεκτώματος διατηρεί οπωσδήποτε όλα τα κρίσιμα στοιχεία. Θα ήταν εξίσου υπερβολική βεβαιότητα να ισχυριστούμε ότι πρέπει να καταγραφεί κάθε μόριο και κάθε στιγμιαία ηλεκτρική κατάσταση.
Η λειτουργική και προσωπική συνέχεια του εγκεφάλου παραμένει αναγνωρίσιμη παρά τον ύπνο, την αναισθησία, τη μεταβολική ανανέωση και τις συνήθεις διακυμάνσεις της δραστηριότητας. Η προσωπική ταυτότητα δεν φαίνεται να απαιτεί κάθε φυσικό συστατικό να παραμένει σταθερό.
Αυτή η παρατήρηση όμως δεν μας λέει με ακρίβεια ποιες πληροφορίες μπορούν να χαθούν μετά την ισχαιμία και την κρυοσυντήρηση.
Ο συνετός στόχος είναι η όσο το δυνατόν ευρύτερη διατήρηση της κυτταρικής αρχιτεκτονικής, της συναπτικής οργάνωσης και της σχετικής υπερλεπτής δομής που μπορούν να διαφυλάξουν οι σημερινές διαδικασίες.
Γι' αυτό η αξονική τομογραφία, τα φυσιολογικά δεδομένα περιστατικών και η ηλεκτρονική μικροσκοπία απαντούν σε διαφορετικά ερωτήματα στους ελέγχους ποιότητας της βιοστάσεως.
Ένα μοντέλο θα έπρεπε ακόμη να λειτουργεί
Υποθέστε ότι ένα μελλοντικό εργαστήριο αποκτά έναν λεπτομερή χάρτη ενός διατηρημένου εγκεφάλου.
Ο χάρτης είναι απλώς ένα σύνολο δεδομένων. Για να προκύψει προσομοίωση, χρειάζονται κανόνες που περιγράφουν τη δυναμική τους.
Το μοντέλο πρέπει να αναπαράγει τον τρόπο με τον οποίο οι νευρώνες ενσωματώνουν σήματα, εκπέμπουν, προσαρμόζονται και αλλάζουν τις συνδέσεις τους. Πρέπει να λειτουργεί σε πολλές χρονικές και χωρικές κλίμακες, χωρίς μικρά σφάλματα να συσσωρεύονται και σταδιακά να παράγουν έναν διαφορετικό νου.
Στη συνέχεια, το μοντέλο πρέπει να ελεγχθεί.
Η επικύρωση είναι ευκολότερη όταν το βιολογικό σύστημα μπορεί να εκτελέσει την ίδια εργασία για σύγκριση. Ένας ασθενής που έχει υποβληθεί σε κρυοσυντήρηση δεν μπορεί να εκτελέσει μια δοκιμασία πριν από τη σάρωση για να υπάρξει άμεση σύγκριση.
Γραπτά κείμενα, βίντεο, ιατρικά αρχεία και μαρτυρίες θα μπορούσαν να ελέγξουν γενικές μνήμες και συμπεριφορές. Δεν θα μπορούσαν να επιβεβαιώσουν κάθε προσωπική μνήμη ούτε να κρίνουν αν μια ασυνήθιστη αντίδραση αντανακλά σφάλμα, προσαρμογή ή απλώς ένα συνηθισμένο κομμάτι του ανθρώπου.
Το σώμα θέτει ένα ακόμη σχεδιαστικό δίλημμα.
Ένας ψηφιακός νους θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει ένα προσομοιωμένο σώμα, ένα ρομποτικό σώμα ή μια διεπαφή διαφορετική από τη σημερινή ανθρώπινη ζωή. Κάθε επιλογή μεταβάλλει την αίσθηση, την κίνηση και την κοινωνική αλληλεπίδραση.
Η περιγραφή «σάρωση και εκτέλεση» παραλείπει τη συλλογή δεδομένων, την ανακατασκευή, τη μοντελοποίηση, την επικύρωση και την ενσωμάτωση σε ένα σώμα.
Το να ονομάζουμε αυτά τα στάδια που λείπουν δεν αποδεικνύει ότι είναι αδύνατα. Εμποδίζει όμως να παρουσιάζεται ένα σύνθημα ως ολοκληρωμένο σχέδιο.
Εξερευνήστε αυτό το πρακτικό εργαλείο
Χρησιμοποιήστε το διαδραστικό εργαλείο για να εξερευνήσετε το ερώτημα αυτού του άρθρου.
Φόρτωση του διαδραστικού εργαλείου...
Θα ήσασταν εσείς η ψηφιακή εκδοχή σας;
Υποθέστε τώρα ότι το μηχανικό πρόβλημα έχει λυθεί.
Ένα ψηφιακό πρόσωπο ενεργοποιείται έχοντας τις μνήμες, τις συνήθειες, τη φωνή και τους δεσμούς σας. Θεωρεί ότι είναι το ίδιο πρόσωπο με εσάς.
Αρκεί αυτή η πίστη;
Οι θεωρίες της ψυχολογικής συνέχειας συνδέουν την επιβίωση με τη διατήρηση της μνήμης, του χαρακτήρα και των προθέσεων ενός προσώπου. Οι βιολογικές θεωρίες συνδέουν την επιβίωση με τη συνέχεια του ίδιου οργανισμού ή του αρχικού βιολογικού εγκεφάλου.
Πρόκειται για σοβαρές και ανταγωνιστικές θεωρίες της προσωπικής ταυτότητας, τις οποίες συνοψίζει η Stanford Encyclopedia of Philosophy.
Το πρόβλημα της αντιγραφής αναδεικνύει με συγκεκριμένο τρόπο αυτή τη διαφωνία.
Ξεχωρίζει επίσης τη λειτουργική επιτυχία από την προσωπική επιβίωση. Ένα μοντέλο θα μπορούσε να μιλά πειστικά, να θυμάται τα παιδικά σας χρόνια και να συνεχίζει το έργο σας, χωρίς όμως να απαντά στο ερώτημα αν συνεχίστηκε η δική σας υποκειμενική εμπειρία.
Τα τεχνικά δεδομένα ίσως στηρίξουν τον πρώτο ισχυρισμό πολύ πριν η φιλοσοφική συζήτηση ή η προσωπική διαίσθηση δώσουν απάντηση στον δεύτερο.
Αν μια μη καταστροφική σάρωση δημιουργήσει μια ψηφιακή εκδοχή σας ενώ το βιολογικό πρόσωπο παραμένει ζωντανό, τα δύο δεν μπορούν να είναι αριθμητικά ταυτόσημα με το ένα προϋπάρχον άτομο, με τη συνήθη αυστηρή έννοια του όρου.
Η καταστροφή του πρωτοτύπου κατά τη σάρωση απλώς εξαλείφει την εμφανή συνύπαρξη αντιγράφου και πρωτοτύπου. Δεν αποδεικνύει ότι η ταυτότητα μεταφέρθηκε, αντί να τερματίστηκε ένα πρόσωπο και να ξεκίνησε ένα άλλο.
Ίσως να μην υπάρξει ποτέ ένα πείραμα που να λύσει το μεταφυσικό ζήτημα.
Αυτό δεν κάνει μια ψηφιακή συνέχεια άχρηστη. Κάποιος μπορεί να ενδιαφέρεται βαθιά για τη συνέχιση των έργων, των σχέσεων και των αξιών του, ακόμη κι αν η αριθμητική ταυτότητα παραμένει αβέβαιη.
Ένα άλλο άτομο μπορεί να ενδιαφέρεται ειδικά για το αν το ίδιο θα είναι το μελλοντικό υποκείμενο που θα ανοίξει τα μάτια του.
Επομένως, δεν αξιολογούν με τον ίδιο τρόπο το ίδιο αποτέλεσμα.
Διατηρήστε επιλογές πριν επιλέξετε δρόμο
Η βιολογική επιδιόρθωση και η μεταφόρτωση της συνείδησης σε υπολογιστή δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ισοδύναμες επιλογές.
Η βιολογική επιδιόρθωση στοχεύει στην αποκατάσταση της λειτουργίας στον αρχικό φυσικό εγκέφαλο. Η μεταφόρτωση στοχεύει στην ανακατασκευή των κρίσιμων πληροφοριών σε διαφορετικό υλικό υπόστρωμα.
Η πρώτη αντιμετωπίζει τεράστια προβλήματα στην αναθέρμανση, την τοξικότητα, την επιδιόρθωση και την ιατρική ανάκτηση. Η δεύτερη προσθέτει καταστροφική χαρτογράφηση υψηλής ανάλυσης, υπολογιστική προσομοίωση και άλυτο ζήτημα ταυτότητας.
Μια διαδικασία διατήρησης δεν θα έπρεπε να προεξοφλεί ότι μόνο μία μελλοντική διαδρομή θα αποδειχθεί σημαντική.
Η διατήρηση περισσότερης δομής άθικτης δίνει στους μελλοντικούς ερευνητές περισσότερες επιλογές. Μελλοντικά στοιχεία μπορούν να δείξουν ότι κάποιες διατηρημένες μεταβλητές ήταν άχρηστες. Δεν μπορούν όμως να ανακτήσουν πληροφορίες που καταστράφηκαν επειδή η σημερινή θεωρία τις απέρριψε πρόωρα.
Οι πιθανές διαδρομές επαναφοράς συγκρίνονται ως προς το πώς θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αναζωογόνηση.
Προς το παρόν, η μεταφόρτωση της συνείδησης σε υπολογιστή παραμένει μια τεκμηριωμένη αλλά εξαιρετικά υποθετική δυνατότητα.
Η κοννεκτομική προχωρά. Τα νευρωνικά μοντέλα βελτιώνονται. Καμία από τις δύο εξελίξεις δεν δείχνει ότι ολόκληρος ο ανθρώπινος νους μπορεί να εξαχθεί, να προσομοιωθεί ή να μεταφερθεί.
Το έντυπο ενημερωμένης συναίνεσης της Tomorrow.bio αναφέρει ότι η αναζωογόνηση μπορεί να μην καταστεί ποτέ δυνατή.
Η μεταφόρτωση της συνείδησης δεν αποτελεί κάποια κρυφή εξαίρεση από αυτή την προειδοποίηση.
Σε λίγα λόγια: Η μεταφόρτωση της συνείδησης σε υπολογιστή θα απαιτούσε λεπτομερή χαρτογράφηση του εγκεφάλου, ένα λειτουργικό και ελεγχόμενο μοντέλο, και απάντηση στο ζήτημα της προσωπικής συνέχειας. Η σημερινή κοννεκτομική δεν έχει επιτύχει ούτε πλήρη προσομοίωση ανθρώπινου εγκεφάλου ούτε ενδείξεις ότι μια ψηφιακή εκδοχή ενός ανθρώπου θα ήταν το ίδιο πρόσωπο.
Περαιτέρω ανάγνωση