Υπάρχει μια παράξενη ασυμμετρία στον τρόπο που μιλάμε για τον θάνατο.
Όποιος τον αποδέχεται θεωρείται σοφός. Όποιος θέλει να ζήσει περισσότερο συχνά νιώθει ότι πρέπει να απολογηθεί γι’ αυτό.
Όμως, αν η ζωή είναι πράγματι καλή, δεν είναι παράξενο να θέλει κανείς ένα ακόμη κεφάλαιο.
Το δύσκολο είναι να αποφασίσουμε ποιες προσδοκίες, δαπάνες και επιλογές δικαιολογεί αυτή η επιθυμία.
Θα θέλατε δέκα ακόμη υγιή χρόνια;
Ας υποθέσουμε ότι η ιατρική θα μπορούσε να προσφέρει δέκα επιπλέον υγιή χρόνια.
Όχι δέκα χρόνια με πόνο. Δέκα χρόνια με καθαρό μυαλό, ελεύθερη κίνηση, αγάπη για τους ανθρώπους και σχέδια για το μέλλον.
Οι περισσότερες αντιρρήσεις στο «να ζεις για πάντα» χάνουν ξαφνικά τη σημασία τους.
Δεν χρειάζεται να απαντήσουμε στο ερώτημα της αιωνιότητας. Χρειάζεται απάντηση στο αν μια καλή ζωή παραμένει καλή όταν υπάρχει περισσότερη από αυτήν.
Ας αυξήσουμε τώρα αυτόν τον αριθμό.
Σε ποιο σημείο η επιπλέον υγιής ζωή γίνεται προβληματική, και γιατί ακριβώς εκεί;
Το ερώτημα αποκαλύπτει μια σύγχυση ανάμεσα στη διάρκεια και στην κατάσταση. Μια μακρά κακή ζωή μπορεί να είναι ανεπιθύμητη. Αυτό δεν κάνει μια μακρά καλή ζωή ανεπιθύμητη.
Η επιθυμία για περισσότερη ζωή που αξίζει δεν είναι το ίδιο με την απαίτηση αθανασίας.
Η αθανασία ακούγεται σαν μια ατέλειωτη ποινή χωρίς έξοδο.
Σχεδόν κανείς δεν μπορεί να αξιολογήσει αυτό το σενάριο, γιατί απέχει πολύ από κάθε επιλογή που θα μπορούσε να θέσει η ιατρική.
Η βιοστάσιμη διατήρηση προσφέρει κάτι μικρότερο και πολύ λιγότερο σίγουρο.
Επιδιώκει να διατηρήσει το σώμα ενός ανθρώπου μετά τον νομικό θάνατο, ώστε η ιατρική του μέλλοντος να μπορεί ενδεχομένως να επέμβει.
Καμία ατέλειωτη ζωή δεν είναι εγγυημένη. Κανένας επιπλέον χρόνος δεν είναι εγγυημένος.
Ένας άνθρωπος που θα επανερχόταν στη ζωή θα μπορούσε αργότερα να αποφασίσει ότι δεν επιθυμεί τη συνέχιση της θεραπείας. Η επιλογή αυτή σήμερα δεν καταργεί τη μελλοντική αυτονομία του ανθρώπου.
Το «θα προτιμούσα περισσότερη ζωή που αξίζει» είναι αρκετό. Δεν χρειάζεται να γίνει θεολογία της αιώνιας ζωής.
Το φυσικό δεν σημαίνει καλό
Ο θάνατος είναι φυσικός. Το ίδιο και η λοίμωξη, ο τραυματισμός και η σταδιακή απώλεια της όρασης.
Επεμβαίνουμε επειδή το ότι κάτι είναι φυσικό δεν το καθιστά αυτομάτως και ηθικά αποδεκτό.
Αυτό δεν αποδεικνύει ότι κάθε επέμβαση είναι χρήσιμη.
Κάθε θεραπεία χρειάζεται τεκμηρίωση, συναίνεση και κόστος ανάλογο με το αναμενόμενο όφελος. Η κρυοσυντήρηση αντιμετωπίζει ιδιαίτερα μεγάλα κενά σε αυτές τις αποδείξεις.
Όμως η διαπίστωση ότι “ο θάνατος είναι φυσικός” δεν αρκεί ως επιχείρημα.
Μας λέει τι συμβαίνει συνήθως.
Δεν μας λέει αν πρέπει να διατηρήσουμε μια επιλογή, όταν το συνηθισμένο αποτέλεσμα μπορεί πλέον να αμφισβητηθεί με τεχνικά μέσα.
Έτσι προκύπτει μια ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στις διαθέσιμες επιλογές μετά τον θάνατο.
Η ταφή και η αποτέφρωση εξυπηρετούν συγκεκριμένες ανθρώπινες ανάγκες. Η διατήρηση βιολογικών πληροφοριών για πιθανή μελλοντική ιατρική αποκατάσταση υπηρετεί διαφορετικό σκοπό.
Η κρυοσυντήρηση στοχεύει σκόπιμα σε αυτόν τον διαφορετικό σκοπό.
Παραμένει ανοιχτό το ερώτημα αν διατηρεί επαρκείς βιολογικές πληροφορίες. Παραμένει επίσης άγνωστο αν η μελλοντική ιατρική θα μπορούσε να αξιοποιήσει αυτές τις πληροφορίες.
Παρ' όλα αυτά, η επιλογή αλλάζει τι θα παραμείνει διαθέσιμο για κάθε μελλοντική προσπάθεια.
Αυτή είναι η αξία της επιλογής.
Δεν πρόκειται για μια αόριστη ή συγκαλυμμένη πιθανότητα. Είναι η αξία της αποφυγής μιας απόφασης που δεν μπορεί να αναιρεθεί αργότερα.
Η λογική αυτής της θέσης αναπτύσσεται στο άρθρο «η αντίληψη περί θανάτου στη βιοστάσιμη διατήρηση».
Μια μικρή πιθανότητα μπορεί να έχει σημασία. Μια επίπλαστη πιθανότητα δεν μπορεί να καθορίσει την απόφαση.
Μερικοί λένε ότι ακόμη και μια πιθανότητα ένα τοις εκατό θα άξιζε τον κόπο για τη βιοστάσιμη διατήρηση.
Ίσως και να άξιζε.
Όμως κανείς δεν μπορεί να δικαιολογήσει την αυθαίρετη χρήση του ένα τοις εκατό στον υπολογισμό.
Δεν υπάρχουν δεδομένα για επαναφορά ανθρώπων στη ζωή. Αρκετές αναγκαίες τεχνολογίες δεν έχουν ακόμη αποδειχθεί, ενώ δεν είναι δυνατόν να εκτιμηθεί εκ των προτέρων η αξιοπιστία των θεσμών σε βάθος αιώνων.
Η δήλωση συνειδητής συναίνεσης του Tomorrow.bio δεν δίνει, γι' αυτό, καμία πιθανότητα ή χρονικό ορίζοντα.
Παρόλα αυτά, μπορούμε να σκεφτούμε λογικά και υπό συνθήκες αβεβαιότητας. Απλώς φαίνεται λιγότερο τακτοποιημένη.
Εξετάζετε το κόστος μιας αποτυχίας, το σημερινό κόστος της προσπάθειας, τις κρίσιμες παραδοχές και το σημείο στο οποίο θα αλλάζατε γνώμη.
Το συμπληρωματικό άρθρο για τη μικρή πιθανότητα σε σύγκριση με την απουσία πιθανότητας εξετάζει το ζήτημα πιο άμεσα.
Εξερευνήστε αυτό το πρακτικό εργαλείο
Χρησιμοποιήστε το διαδραστικό εργαλείο για να εξερευνήσετε το ερώτημα αυτού του άρθρου.
Φόρτωση του διαδραστικού εργαλείου…
Θα ήσασταν ακόμη ο ίδιος άνθρωπος, αν επανερχόσασταν στη ζωή;
Ένα σώμα στο μέλλον, χωρίς μνήμη, προσωπικότητα ή βούληση, δεν θα αντιστοιχούσε σε αυτό που οι περισσότεροι θεωρούν επιβίωση.
Το ζητούμενο δεν είναι απλώς η επανεκκίνηση του μεταβολισμού.
Είναι η συνέχιση ενός προσώπου.
Αυτό επαναφέρει το επιχείρημα στη διατήρηση του εγκεφάλου και στην προσωπική ταυτότητα. Ποιες εγκεφαλικές δομές περιέχουν τις πληροφορίες που συγκροτούν την προσωπική ταυτότητα; Πόση βλάβη είναι υπερβολική;
Αυτά τα ερωτήματα δεν έχουν απαντηθεί πλήρως.
Είναι επίσης πολύ σοβαρότερα από την απλοϊκή εικόνα ενός ανθρώπου που ξυπνά αναλλοίωτος σε ένα φωτεινό νοσοκομείο του μέλλοντος.
Οι επιστημονικές και φιλοσοφικές πτυχές αναλύονται στο άρθρο «μνήμη, ταυτότητα και εγκέφαλος».
Ένα μέλλον μπορεί να είναι τεχνολογικά εντυπωσιακό, αλλά προσωπικά μοναχικό.
Οι άνθρωποι φαντάζονται ανακαλύψεις, μεγαλύτερη υγεία και άγνωστους κόσμους.
Θα έπρεπε όμως να συνυπολογίζουν και την ανάγκη για αποκατάσταση, το πένθος και την εξάρτηση από άλλους.
Οι φίλοι μπορεί να έχουν φύγει. Η γλώσσα και ο πολιτισμός μπορεί να έχουν αλλάξει. Ο άνθρωπος που επανέρχεται στη ζωή μπορεί να μην έχει περιουσία και να δυσκολεύεται να κατανοήσει τον κόσμο γύρω του.
Μια μελλοντική κοινωνία ικανή να επαναφέρει ανθρώπους στη ζωή θα έπρεπε επίσης να μεριμνά για την επανένταξή τους.
Αυτό δεν καθιστά ανεπιθύμητη την επαναφορά στη ζωή. Δείχνει όμως ότι μια ζωή που αξίζει να συνεχιστεί εξαρτάται εν μέρει και από την κοινωνική στήριξη.
Το ερώτημα τίθεται με ιδιαίτερη ένταση στο άρθρο «τι θα γινόταν αν ξυπνούσα μόνος;»
Η ζωή σας τώρα έρχεται πρώτη
Υπάρχει μια τελευταία παγίδα.
Ένας άνθρωπος μπορεί να απασχοληθεί τόσο με μια πιθανή μελλοντική ζωή, ώστε να φτωχύνει τη ζωή που έχει ήδη.
Η δαπάνη για αυτή την επιλογή δεν πρέπει να στερεί πόρους από την αναγκαία ιατρική φροντίδα, τις οικογενειακές υποχρεώσεις ή τη χαρά της καθημερινής ζωής.
Ούτε πρέπει το σχέδιο να απαιτεί συνεχή προσοχή.
Αφού οργανωθεί, η βιοστάσιμη διατήρηση καλό είναι να περνά στο παρασκήνιο, όπως μια σωστά επιλεγμένη ασφάλιση. Επανεξετάστε την επιλογή όταν αλλάζουν οι συνθήκες και έπειτα επιστρέψτε στους ανθρώπους και στα σχέδια που κάνουν τη συνέχεια της ζωής πολύτιμη.
Διαφορετικά, η προσπάθεια υπονομεύει τον ίδιο τον λόγο για τον οποίο έγινε.
Έτσι, το τελικό ερώτημα δεν είναι αν όλοι πρέπει να συνεχίσουν.
Δεν υπάρχει καθολική υποχρέωση να επιλέξει κανείς τη συνέχιση της ζωής.
Μερικές ζωές περιέχουν πόνο που ένας ακόμη χρόνος θα παρατείνει μόνο. Μερικοί άνθρωποι θεωρούν τη θνητότητα μέρος μιας ολοκληρωμένης ζωής.
Όμως, για όποιον θέλει ακόμη να σκέφτεται, να αγαπά, να δημιουργεί και να εκπλήσσεται, η επιθυμία για περισσότερη ζωή δεν χρειάζεται υπερβολική δικαιολόγηση.
Η βιοστάσιμη διατήρηση δεν μπορεί να υποσχεθεί ότι θα ικανοποιήσει αυτή την προτίμηση.
Μπορεί μόνο να θέσει το ερώτημα αν αξίζει σήμερα να διατηρηθεί αυτή η πιθανότητα.
Αν η απάντησή σας είναι ναι, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι φοβάστε το τέλος της ζωής περισσότερο από όλους τους άλλους.
Μπορεί απλώς να σημαίνει ότι νιώθετε πως δεν έχετε ολοκληρώσει ακόμη όσα θέλετε να ζήσετε.
Σε λίγα λόγια: Η επιθυμία για περισσότερη ζωή δεν σημαίνει απαίτηση αθανασίας. Σημαίνει την πίστη ότι μια ζωή που εκτιμάτε αξίζει να συνεχιστεί, αν κάποτε η ιατρική του μέλλοντος το επιτρέψει.
Περισσότερα άρθρα